Deepfake-directeur aan de lijn? Zó tackel je digitale misleiding
Uit het meest recente Alert Online 2024-onderzoek blijkt dat driekwart van de Nederlanders vorig jaar te maken had met een vorm van cybercrime. Vooral phishing (55%) en WhatsApp-fraude (30%) komt steeds vaker voor. Bij bedrijven ligt die dreiging van digitale misleiding nóg hoger: ruim 58% van de medewerkers kreeg het afgelopen jaar een phishingmail en één op de drie kleine bedrijven neemt nog geen enkele maatregel tegen cyberincidenten. Dat is zorgwekkend, want een enkel datalek of ransomware-aanval kan het vertrouwen van klanten en leveranciers ernstig schaden.
Ondernemers zijn zich bewust, maar handelen te weinig
Hoewel steeds meer ondernemers weten dat cyberdreigingen reëel zijn, blijft actie vaak uit. Volgens het onderzoek geeft 27% van de medewerkers aan dat hun kennis over online veiligheid “(zeer) goed” is, maar bij kleine bedrijven neemt 32% helemaal geen actie om online veilig te blijven.
De Rabobank benadrukt ditzelfde punt in haar recente artikel “Bescherm je tegen cyberincidenten”: bewustwording is niet genoeg. Bedrijven moeten cyberveiligheid net zo serieus nemen als brandveiligheid of financiële controle.
De drie grootste risico’s voor mkb’ers
- Phishing en e-mailfraude
Criminelen worden steeds slimmer in het nabootsen van bekende instanties of collega’s. 76% van de Nederlanders let op het e-mailadres om phishing te herkennen, maar nog steeds trapt 1 op de 3 erin. - Ransomware en dataverlies
Bijna de helft van de Nederlanders maakt zich zorgen dat hun gegevens in verkeerde handen vallen (69%) of dat hun systemen niet meer werken (48%). Een goede back-upstrategie en segmentatie van je netwerk zijn essentieel. - Onvoldoende menselijk bewustzijn
Menselijk gedrag blijft de zwakste schakel. Twee derde van de mkb’ers zegt geen duidelijke afspraken te hebben over veilig online gedrag. Trainingen, simulaties en duidelijke richtlijnen zijn dus onmisbaar.
Praktische stappen voor meer cyberweerbaarheid
De Rabobank raadt aan om te beginnen met vijf concrete stappen die elk bedrijf, groot of klein, direct kan toepassen om zijn digitale veiligheid te verbeteren. Het zijn eenvoudige, maar krachtige maatregelen die samen een stevig fundament vormen voor een cyberveilige organisatie.
1. Gebruik multi-factor authenticatie (MFA) op alle accounts
Met multi-factor authenticatie voeg je een extra beveiligingslaag toe aan je accounts. Zelfs als inloggegevens in verkeerde handen vallen, voorkomt MFA dat onbevoegden zomaar toegang krijgen tot je systemen.
2. Update software en systemen automatisch
Verouderde software is een open deur voor cybercriminelen. Door automatische updates in te schakelen, worden beveiligingslekken direct gedicht zonder dat medewerkers erover hoeven na te denken.
3. Maak regelmatig back-ups en bewaar die offline
Een goede back-upstrategie is essentieel om snel te kunnen herstellen van een ransomware-aanval of dataverlies. Bewaar minimaal één back-up fysiek of in een afgesloten omgeving, los van je netwerk.
4. Train medewerkers in het herkennen van phishing en fraude
Menselijk gedrag blijft de zwakste schakel. Simulaties, korte e-learnings en realistische voorbeelden helpen om alert te blijven en verdachte e-mails te herkennen voordat er schade ontstaat.
5. Sluit een passende cyberverzekering af
Een cyberverzekering dekt niet alleen de financiële schade, maar biedt vaak ook directe hulp bij incidenten. Dat kan cruciaal zijn om snel te herstellen en reputatieschade te beperken.
Deze basismaatregelen sluiten naadloos aan op de gedragsinzichten uit het Alert Online-rapport, waarin blijkt dat mensen die MFA gebruiken en updates uitvoeren zich significant veiliger voelen.
Cyberveiligheid: een gezamenlijke verantwoordelijkheid
Cybercriminaliteit raakt allang niet meer alleen de grote bedrijven of multinationals die dagelijks in het nieuws komen. Juist kleine en middelgrote ondernemingen (mkb’ers) vormen een aantrekkelijk doelwit voor cybercriminelen. Ze beschikken vaak over waardevolle klant- en bedrijfsdata, maar missen de middelen of kennis om zich goed te beschermen. Een enkele zwakke schakel, onveilige laptop, onopgemerkte phishingmail of een slecht wachtwoord kan al genoeg zijn om een heel bedrijf plat te leggen.
Daarom is cyberveiligheid geen taak van één persoon of afdeling, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid. IT-verantwoordelijken moeten zorgen voor de juiste systemen en beveiligingsinstellingen, maar het management bepaalt het beleid en stelt prioriteiten. Medewerkers vormen intussen de eerste verdedigingslinie: zij klikken, mailen en loggen in, elke dag opnieuw.
Om echt weerbaar te worden, is een cultuur van “cyberbewust werken” onmisbaar. Dat betekent niet alleen technische maatregelen nemen, maar ook gedrag veranderen. Denk aan periodieke phishingtests om alertheid te trainen, een helder wachtwoord- en updatebeleid, en duidelijke procedures voor het melden van verdachte situaties. Wanneer iedereen binnen de organisatie weet wat zijn rol is en waarom cyberveiligheid belangrijk is, ontstaat een sterk digitaal fundament. Een waarin mens, proces en technologie elkaar versterken.
AI-gestuurde oplichting: een nieuwe generatie digitale misleiding
Cybercriminaliteit verandert in hoog tempo. Door kunstmatige intelligentie (AI) kunnen criminelen hun aanvallen slimmer, persoonlijker en overtuigender maken. Waar phishing-mails vroeger vol spelfouten stonden, worden ze nu foutloos geschreven, compleet met logo’s en een toon die precies klopt.
Deepfakes maken het nog gevaarlijker. Dit zijn nagemaakte stemmen en video’s van “collega’s” of “directeuren” waarmee criminelen inspelen op vertrouwen en hiërarchie. Eén overtuigend telefoontje kan al genoeg zijn om schade aan te richten.
Ook gebruiken aanvallers AI om informatie van sociale media te verzamelen, zodat hun berichten lijken te komen van iemand die je kent. Daardoor is nep steeds moeilijker van echt te onderscheiden.
Voor mkb’ers betekent dit dat alleen technische beveiliging niet meer volstaat. Het menselijk handelen blijft de zwakste schakel.
Ben jij klaar om je digitale weerbaarheid te versterken? Doe mee met onze online kennissessie: Cyberbewust in 60 minuten
